BEŞ FAKTÖR KİŞİLİK MODELİ’NE DAYANAN ÖLÇÜM ARAÇLARI: NEO-PIR VE DİA-5
Costa ve McCrea’nın geliştirmiş oldukları NEO Kişilik Envanterinin 1995 yılındaki yeniden düzenlenmiş versiyonu 120 ifadeden ve beş temel boyuttan oluşmaktadır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda bu beş temel özellik altında altı alt faktör tespit edilmiştir (Costa ve McCrae, 1995, Personality Inventory-Revised). Literatürde temel kişilik özelliklerine ve bunların alt boyutlarına ilişkin farklı tanımlar kullanıldığını görmek mümkündür. Beş faktör kişilik modelinde yer alan her boyut birbirine zıt iki kutuptan oluşmaktadır. Buna göre model, Dışadönüklük/İçedönüklük, Sorumluluk/Dürtüsellik, Uyumluluk/Düşmanlık, Duygusal Denge/Nevrotiklik ve Yeni Deneyimlere Açıklık/Gelenekçilik boyutlarından oluşmaktadır. Bu boyutlardan her biri de 6 alt boyuttan oluşmakta; böylelikle de ortaya toplam 30 alt faktör çıkmaktadır (Costa,: 1992:5-98).
EĞİTİM İLE İLGİLİ AYRINTILI BİLGİ İÇİN TIKLAYINIZ
Beş faktör kişilik modeli, kişilik ve ölçümü/değerlendirmesi konusunda son 20 yıla damgasını vurmuş; yüzlerce araştırmayla da desteklenmiş ve özellikle de kültürlerarası birçok araştırmayla standardizasyon (o kültüre uyum), geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Model, temel olarak, bireylerin kişilik yapılarını tanımlamak için gündelik dilde kullanılan sıfatların faktör analizi sonucu geliştirilmiştir. Beş faktör kişilik modeli, geniş bir yelpazede yer alan kişilik yapılarını entegre etmesi ve böylelikle farklı yönelimlere sahip araştırmacılar arasındaki iletişimi kolaylaştırması; kişilik özellikleriyle davranışlar arasındaki ilişkilerin sistematik bir biçimde incelenebilmesine olanak sağlaması ve kişiliği beş alt faktöre dayandırarak genel bir tanımlama sağlaması açısından ilgi çekicidir. Son yıllarda kişilerarası temel farklılıkların beş temel faktöre dayandığı görüşü ağırlık kazanmaktadır. Diğer bir ifade ile kişiler arası farkı belirleyen bu beş temel kişilik özelliğidir. Beş temel kişilik özelliğini ölçmeye yönelik olarak en fazla kullanılan envanter Costa ve McCrea’nın geliştirmiş oldukları NEO Kişilik Envanteridir.
Araştırmalar, beş faktör kişilik modelinin, iş yaşamında motivasyon, iş doyumu, kariyer doyumu, işten kaçma, işten ayrılma, müşteri ilişkileri, takım çalışması, örgütsel bağlılık, çalışanlar arası ilişkiler (çatışma eğilimi ya da stres düzeyi gibi), iş başarısı (satış iş başarısı gibi), yaratıcılık, stresle başetme gibi birçok davranış boyutunu ölçme konusunda olumlu sonuçlar elde edildiğini göstermektedir. Modelin, çok farklı meslek gruplarına sahip çalışanlar üzerinde de uygulanabildiği (polisler, satış temsilcileri, yöneticiler ve vasıflı/yarı vasıflı çalışanlar gibi) ve bu uygulamalardan da genel olarak çalışanların iş başarısı düzeyi ve bireysel davranış örüntülerine ilişkin etkili ve verimli sonuçlara ulaşıldığı görülmüştür (Somer ve Goldberg, 1999: 421-450). Ülkemizde ve çeşitli ülkelerdeki polis birimleri beş faktör kişilik modeline dayalı geliştirilmiş testleri seçim süreçlerinde yaygın biçimde kullanmaktadır (Gültekin, 2011).
1.2. MESLEKİ EĞİLİM TESTİ
Mesleki Eğilim Testi bireylerin ilgilerini, meslek alanları yönünden kendilerini tanımak ve meslek seçimi kararlarına yardımcı olmak amacıyla Kuder İlgi Envanteri alt faktörleri temel alınarak geliştirilmiş bir testtir. Her biri ayrı bir ilgi alanını belirleyen 10 alt testten oluşan ölçek toplam 160 sorudan oluşmaktadır. Ölçeğin alt-testleri aşağıda sıralanmıştır.
1-Açık havada çalışılan meslekler
2-Mekanik ve tasarım becerisini gerektiren meslekler
3-İkna ve yönetim becerisini gerektiren meslekler
4-Sanat ve estetik ilgi ile ilişkili meslekler
5-Edebi ve sosyal konularla ilişkili meslekler
6-Toplum ve insan konularıyla ilgili meslekler
7-Sosyal servis ile ilişkili meslekler
8- Canlı ve sağlık ile ilişkili meslekler
9-Hesaplama ile ilgili meslekler
10- Mekanik ve elişi becerisini gerektiren meslekler
Konu:
PSİKOMETRİK İNSAN KAYNAKLARI BATARYASI
Amaç:
İnsan Kaynakları süreç değerlendirmelerinde psikolojik testlerin kullanımı
Katılımcılar:
İK hizmeti sunan profesyoneller, branşlar
ve ilgili branş 3. sınıf ve üstü öğrencileri
Tarih:
24 Eylül 2011 Cumartesi Saat: 10:00-20:00
Son Başvuru Tarihi:
23 Eylül 2011
Süresi:
10 Saat
Belge:
Kullanım Sertifikası
Eğitimin Yürütücüsü:
Yrd. Doç. Dr. Erdoğan GÜLTEKİN
