Kardeş kıskançlığının nedenleri ve öneriler?

Doğal bir duygu olan “kıskançlık” sevilen birinin başkasıyla paylaşılmasına katlanamamak olarak tanımlanır. Kıskançlık beklenen ilgi, sevgi ve şefkat eksikliğine karşı geliştirilen bir kızma duygusu, gücenme durumudur.

Peki Çocuklarda Durum Nasıl?

Doğal, evrensel ve insanı oldukça mutsuz eden bir duygudur. Önemli olan ne boyutta yaşandığıdır. Çocuk, herkesin kendisinden daha iyi olduğunu ve kendisinin herkesten daha az sevildiğini düşünmeye başlar.

Özellikle küçük çocuklarda yeni doğan kardeşi kıskanma kimi zaman yaşamı etkileyecek ve davranış bozukluğuna neden olacak derecede yoğun yaşanabilen bir duygu olabilmekte ve yardım gerektiren bir hal alabilmektedir.

Kardeş Kıskançlığının Nedenleri?

  • Çocuğa Ayrılan Zamanın Azalması

Kardeşin doğmasıyla birlikte ona ayrılan zamanın azalması çocukta, bebeğe karşı gibi görünen ama aslında anne babaya karşı olan kızgınlık, kırgınlık gibi duyguların gelişmesine neden olabilir. Çocuk kendini terk edilmiş, güvensiz ve desteksiz hissetmeye başlar.

  • Kardeşler Arasındaki Yaş Farkı

Kıskançlık derecesinde rol oynayan bir başka etken de kardeşler arasındaki yaş farkıdır. Yaş farkı az olan kardeşlerde kıskançlığın görülme sıklığı, yaş farkı fazla olanlara oranla biraz daha yüksektir.

  • Cinsiyet

Cinsiyete göre de bazı farklılıklar yaşanabilir; çocuk kız ve doğan kardeş erkek ise, anne-babanın kendi cinsiyetinden hoşnut olmadığını düşünebilir. Ailelerin cinsiyete ilişkin tercihi varsa ve bunu yansıtıyorlarsa, cinsiyete göre kıskançlık yaşanması kaçınılmaz hale gelir.

  • Çevredeki İnsanların Tutumları

Kendisi ile kardeşi arasında kıyaslama yapılması, aralarındaki farkların vurgulanması çocuk üzerinde olumsuz etkiye neden olur. Bunların yapılması hem gereksiz hem de olumsuz etkileri olan yaklaşımlardır. Çocukların birbirleriyle rekabete girmelerini, kızgınlık duymalarını sağlayabilir.

  • Çocukların Hissettikleri

Kardeş kıskançlığı, çocukta kendine acıma, üzüntü, küçük düşme korkusu, can sıkıntısı, öfke, nefret ve intikam alma düşüncelerinin yanı sıra sevgi, koruma ve yakınlık hissetme isteği gibi karışık duyguların bir bileşiminden oluşmaktadır. Bu duygulardan en etkili olanları öfke, kendine acıma ve üzüntü duygularıdır.

Çocuklar Kardeşlerini Kıskandıklarında Neler Yaparlar?

  • Anneden tamamen uzaklaşır, içine kapanır, yemek yememeye ve zayıflamaya başlayabilir.
  • Bebeksi davranışlara geri dönebilirler.
  • Anne-babadan daha önce hiç istemedikleri isteklere yönelebilirler
  • Hem gün içinde hem de geceleri aşırı sinirli olurlar.
  • Kendilerine ya da eşyalara yönelik saldırgan davranışta bulunabilirler.
  • Kardeş düşmanlığından doğan düşmanlık bazen kardeşe değil, anneye yönelir. Çocuk annenin sözünü dinlememeye, evde sürekli problem çıkarmaya başlar.
  • Kardeş kıskançlığıyla birlikte okula giden ya da okula yeni başlayacak çocuklarda okul korkusu görülür.
  • Uyku düzenleri bozulabilir.
  • Fiziksel bir rahatsızlığı olmadığı halde karınları ağrıyabilir, mideleri bulanabilir, hatta ateşlerinin çıktığı bile görülebilir.
  • Annenin bebekle ilgilenmesini engellemek için ellerinden geleni yaparlar.
  • Anne babaya sık sık onu sevip sevmediklerini sorma ve sevgilerinden bir türlü emin olamama yaşanabilir.

 

Tüm bu doğal sürecin içinde anne ve babanın tavırları, davranışları çok önemlidir. Çocuğa söylenen bazı sözler çocuğun hissettikleriyle ilgili  kaygısı artacak yaşadığı kıskançlığın doğal olmadığını hissedecektir ve belki daha fazla saldırganlık gösterecektir.

ÖNERİLER

  • Çocuk, yeni gelecek kardeşin doğumuna hazırlanmalıdır.
  • Kıskanmasın diye bebeği sevdikten sonra çocuğu da sevmek yararlı olmayacaktır.
  • Yeni kardeşinin dünyaya gelmesinin onun sevilmeyeceği anlamına gelmediğini, onu her zaman çok sevdiğinizi ve hep seveceğinizi dile getirin.
  • Doğacak bebeğinize yaptığınız hazırlıklara onu da katın.
  • Bebeğin ismini seçerken onun fikrini de sorun.
  • Bir bebeğin nelere ihtiyaç duyabileceği hakkında ona bilgiler verin.
  • Bebeğin bakımında ondan yardım isteyin.
  • Çocuğunuzun yanında bir diğerini kıyaslamayın, övmeyin.
  • Asla taraf tutmayın.
  • Yakınlarınızı ve çevrenizi önceden çocuğa olumsuz sözler söylememesi için uyarın.
  • Bebeğiniz doğduktan sonra diğer çocuğunuza ya da çocuklarınıza “sen artık ablasın, ağabeysin” demekten kaçının.
  • Çocuk doğduktan sonra eşler arasında işbölümü yapın.
  • Çocuklar büyüdükçe ve kardeşler oynamaya başladıkça oyunlarına karışmayın.

Her çocuğunuzun aynı olmayacağını bilin. Bu nedenle çocuklarınızın kişilik ve isteklerine uygun davranmaya çalışın.

Tuba YARİÇİ

Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen

Bu yazıyı paylaşmak ister misiniz?

Yorumunuzu ve sorularınızı bizimle paylaşabilirsiniz