Türkiye’de şiddet ve akran zorbalığı konusunda son yıllarda pek çok araştırmanın yapıldığı gözlenmektedir. Ancak bu araştırmalar incelendiğinde, belli bir il veya birkaç il veya belli bir okul türü ile sınırlı bir örneklem grubu üzerinde yapılan araştırmalar oldukları ve Türkiye geneline ilişkin veriler sunmaktan uzak oldukları gözlenmektedir. Türkiye genelinde liselerde şiddet ve akran zorbalığı konusunda yapılan bu araştırma, kapsamı itibariyle bu eksikliği gidermeyi hedeflemektedir.

Projede kapsamında Türkiye genelinde yürütülen çalışmalar Ekim 2008 tarihinde başlamıştır. Toplam 36 ay sürmesi öngörülen bu projenin Ekim 2011 tarihinde tamamlanması planlanmıştır. Projesi”nin toplam bütçesi telif ücretleri hariç 127.930.00 TL’dir.

Bu proje kapsamında NUTS-1 örneklem grubu kriter alınarak Türkiye çapında 12 bölgede bulunan genel ve mesleki liselerde 9,560 öğrenci, 180 öğretmen ve 60 okul yöneticisine ulaşılmıştır.

Bu çalışma ile ilgili geniş bilgi için tıklayınız.

Okulda şiddeti önleme ile ilgli dokümanlar için tıklayınız

Konuyla ilgili açıklama ve raporlama formlarını indirmek için tıklayınız 

İlk yıl değerli uzmanlarımızla birlikte “Okulda Psikolojik Danışman” olmanın ne olduğu, neler düşündürdüğü, neler hissettirdiğini hep birlikte düşünmeye ve duymaya çalıştık. Bu yıl da “Okul Ve Şiddet” başlığıyla 30 Nisan 2011 tarihinde Enka Rehberlik Buluşması etkinliğimizde siz değerli meslektaşlarımızla buluşacak olmanın heyecanını yaşıyoruz. “Okul Ve Şiddet” başlığını belirlerken kararsızlık, heyecan, keyif gibi karmaşık süreçler yaşadık. İşimiz; sadece bir başlık bulmaktan ziyade, onun içini nasıl dolduracağımız, neleri paylaşacağımız, anlatmak istediğimiz şeyleri ne kadar ifade edeceğimiz kaygılı bir süreçten en güzel haliyle çıkabilmekti. Süreç bu şekilde ilerledi ve şiddette durdu.

Peki niye şiddet? Öfkeyle kalkan zararla oturur diyerek şiddetin önüne geçmek isterken öfke baldan tatlıdır diyerek hiçbir zaman önüne geçilemeyecek olduğu mu bize vurgulanıyor. Yıllardır konuşulan, çözüm üretilmeye çalışılan ancak farklı şekillerde karşımıza çıkan şiddeti bu kadar vazgeçilmez yapan ne acaba? Enka Rehberlik Buluşması’nda bu ikilemli haliyle şiddeti tekrar ele almaya ve düşünmeye çalışacağız.

 Ayrıntılı bilgi için tıklayınız

Mayo Clinic’te yer alan etkili öfke yönetimi tavsiyeleri öfkenizi yenme konusunda başarılı olmanıza yardımcı olacak. Ani patlamalarınız, öfkeniz ya da asabiyetiniz ailenizle, arkadaşlarınızla, iş arkadaşlarınız ve hatta yabancılarla ilişkilerinizi olumsuz olarak etkiler. Öfke yönetimi teknikleri, öfkenizi ifade etme şeklinizi değiştirmenize yardım etmede ispatlanmış bir yoldur.

Öfkenizi kontrol etmeye yardımcı 10 tavsiye

1. Bir mola alın. Klişe gibi görünse de, tepki göstermeden önce 10′a kadar sayma öfkenizi yatıştırabilir.

2. Ortamdan uzaklaşın: Öfkeniz biraz yatışana kadar, sinirlendiğiniz kişiden biraz uzak durun.

3. Biraz sakinleşince, öfkenizi ifade edin. Çatışmacı olmayan bir şekilde öfkenizi ifade etmek sağlıklıdır.

4. Biraz egzersiz yapın. Fiziksel aktivite, duygularınız için bir çıkış noktası sağlıyor. Özellikle, öfkeden patlamak üzereyseniz. Hızlı tempoda bir yürüyüş ya da koşu yapabilir, yüzebilir, ağırlık kaldırabilirsiniz ya da basket atışları yapabilirsiniz.

5. Bir şey söylemeden önce dikkatli düşünün. Aksi halde, pişmanlık duyacağınız bir şey söyleme olasılığınız fazladır. Söylemek istediklerinizi yazmanız faydalı olabilir. Öfkeliyseniz yazarak konudan uzaklaşabilirsiniz.

6. Durumların çözümünü tespit edin. Sizi neyin çıldırttığına odaklanmak yerine, kızgın olduğunuz kişiyle birlikte sorununuza çözüm bulmaya çalışın.

7. Problemi anlatırken “ben” sözünü kullanın. Bu karşınızdakini ayıplamak ya da suçlu bulmaktan kurtulmanıza yardım edecektir. Örneğin, “Ev işlerine yardım etmelisin” yerine, “Bu akşam ev işlerine yardım etmediğin için üzüldüm” ifadesini kullanın.

8. Kin gütmeyin. Eğer diğer kişiyi affederseniz, bu ikiniz için de yararlı olur. Herkesin sizin istediğiniz gibi davranmasını beklemek gerçekci değildir.

9. Gerilimi, tansiyonu azaltmak için mizahı, dalga geçmeyi deneyin. İğneleyici ve küçümseyici alayı kullanmayın, bu duyguları incitebilir ve her şeyi daha kötü yapabilir.

10. Gevşeme becerileri uygulayın. Gevşeme becerilerini öğrenme ve stresi azaltma öfkenizi kontrol etmeye yardımcı olacaktır. Derin nefes alma, bir gevşeme sahnesini gözünüzde canlandırma ya da sakinleştirici bir sözü tekrar etmeyi deneyebilirsiniz. Diğer öfkeyi hafifletme yolları ise müzik dinlemek, bir gazetede yazı yazmak ya da yoga yapmaktır.

http://www.zaman.com.tr

http://www.aktuelegitim.com da görmek istediğiniz yazıları iletişim yoluyla bize bildirebilirsiniz.

Çubukçu, son beş yıl içerisinde sekiz bin şiddet olayı yaşandığını da söyledi.

MİLLİ Eğitim Bakanı Nimet Çubukçu, son beş yıl içerisinde okullarda sekiz bin şiddet olayı yaşandığını ve 10 binden fazla öğrencinin bu olaylara karıştığını açıkladı. Çubukçu, tokat, tekme, zorbalık, cinsel taciz, hırsızlık, delici silahla yaralama ve ölüm şeklindeki olaylar için, ?Acil Psiko-sosyal Müdahale Merkezleri? kurduklarını bildirdi.

Çubukçu, CHP Milletvekili Hüsnü Çöllü?nün soru önergesine verdiği yanıtta, yaşanan şiddet olaylarının kaynağı ve nedenleri konusunda tüm il ve ilçelerde rehberlik ve araştırma merkezleri tarafından inceleme yapıldığını bildirdi. Çubukçu, okulların ?Vaka Analiz Formu? doldurması gerektiğini belirtti. Şiddet olaylarının nedenleri konusunda çalışma yapıldığını aktaran Çubukçu, şu bilgileri verdi:

Psikolojik destek ekipleri: ?Eğitim Ortamlarında Şiddetin Önlenmesi ve Azaltılması Strateji ve Eylem Planı? çerçevesinde, akademisyenlerden danışma kurulu, uzmanlardan da teknik ekipler oluşturulmuştur. Kritik ve zorlu olaylara maruz kalan öğrencilerimizin, ailelerin ve öğretmenlerin yaşadıkları travmayı atlatmalarını sağlamak, bilgilendirmek ve baş etme güçlerini arttırmak amacıyla her ilde psiko-sosyal önleme ve müdahale ekipleri kurulmuştur.

Veli ve öğretmenlere eğitim: Yaşanan olayın kişiler üzerinde yarattığı travmatik etkilere göre bakanlık temsilcileri de psiko-sosyal önleme ve müdahale hizmeti vermek üzere bölgeye gönderilmektedir. Diğer yandan, şiddetin önlenmesi ve çocuk hakları konusunda bilincin oluşturulması amacıyla okul yöneticileri, öğretmenler ve veliler için ?çocuk hakları ve çocuk suçluluğu? konulu eğitim programı başlatılmıştır.

http://www.hurriyet.com.tr

Rapor formatını indirmek için aktueleğitim forum sayfamıza gitmelisiniz. İlgili forum sayfası için tıklayınız

İnsanlar doğduğu günden beri alması gereken sevgiyi zamanında veya hiç alamamışsa kötü modeller de kendine rehber edinmişse ; şiddet davranışlarını temel dinamiği olacaktır. Eğer insanlara yeteri kadar sevgi veremiyorsak bari önlerinden kötü modelleri kaldıralım. Tv deki şiddet içeriklerini ,polisiye olaylar veya filimler savaşlar? daha sayılabilecek çok şey var bunları nasıl yapabiliriz en azından görüntüler ve olaylar biraz süzülerek topluma yansıtılırsa şiddetin ve saldırganlığın bir parça önüne geçilebilecektir.

Yetişkin olarak çocuklarımıza veya gençlerimize nasıl kendini ifade edebileceğini öğretmek yerine yasaklarla bir yerlere varmaya çalışırız. Şunu yapma bunu yapma.. yasak?iyide yasakların yerine yasak olmayanları koysak ve bu yolda toplumca çaba gösterebilsek inanın bir şeyler yoluna girmeye başlayacaktır. Örneğin ceza sistemlerimizi toptan değiştirmek gerekmektedir. Bura da bir ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekir. Sistemleri değiştirirken mağdurun hakkının korunduğu gibi suçluya da caydırıcı cezalar vermek gerekir. Bu sistemlerde hapishane olabileceği gibi kamu yararına çalışmak şeklinde de olabilir. Cezanın günü ve iş türü kişinin yaptığı suçlar belirleyebilir. Örneğin cinayet işleyen kişilere karşı suç durumuna göre ömür boyu hapis niteliğinde ömür boyu kamu yararına çalışma gibi cezalar verilebilir. Kişiyi bu ceza da caydırmıyorsa bu gün bu dünyanın kesinlikle kabul etmiyorum diyeceği ceza sistemlerini çekinmeden ortaya koymak gerekir. Örneğin haksız yere başkalarını öldüren kimselere zorunlu ve hemen organ bağışına zorlayacak ceza sistemleri kurulabilir. Size verilen organları iyilik için kullanmadınız bari ihtiyacı olan ve iyilik için kullanacak kişilere verilsin?

Şiddetin kültür olarak yaşandığı toplumlarda insanların özgüveni düşük olur. Özgün ve iyi niyetli fikirlerini hiçbir zaman ortaya koyamazlar ve koysalar da üretici yanları zayıf kalır. Bunun anlamı ise toplum fason üretim veya taklit çalışmaları içinde olur. Bu durumda dünya üzerinde üretmeyen toplum konumuna sokar ve itibar kaybına neden olur. Üretici ,kendine güvenen ,yeni ürün ,proje çalışmaları yapacak toplumlar kesinlikle sevgi ortamında yetişen insanlardan oluşan toplumlardır. Ezik ,silik insanlar geleneksel davranışlarının dışına çıkamazlarsa kesinlikle ezik ve silik insanlar yetiştirirler. İnsanlara yasaklardan daha çok nasıl iyi davranışlar sergileyebileceğinin yollarının öğretilmesi toplumu korku davranışlarından sevgi davranışlarına yönlendirecektir.

Şiddet ve saldırganlığın nasıl ortadan kaldırılabileceğine dair bir gelişim modeli ortaya konulmalıdır. Bu model elli yıllık olabilir.Her beş yılda her on yılda ne yapılacağı belirlenip.Yapılacak çalışmalar yıllara ,aylara haftalara ve günlere hatta saatlere bölünerek amaca adım adım ulaşılmaya çalışılabilir. Eğer alan uzmanları hiç bir şey yapmazlarsa bu konularda hiç kimse bir şey yapmayacaktır. Yani kısır döngü sürüp gidecektir. Bu değişime ve gelişime karşı en büyük direnç olacaktır.

Sevgiyle yaşamanız ümidiyle?..

Öner ÖNDER Rehberlik Öğretmeni

ÇATIŞMA ÇÖZME BECERİLERİ NELERDİR?
1. Duyguları keşfetme becerisi:İnsanın duygularını fark edip bunları isimlendirmesi,onları denetleyebilmek için ilk adımdır değil mi?Bana göre, çocuklara ilköğretimin ilk yıllarından itibaren öğretilmesi gerekir. Tabii eğer aile ortamında bunu öğrenemedilerse.Çünkü duygularımızın bizim içseslerimiz olduğunu, her duygumuzun bizlere yaşadığımız anlarla ilgili olarak bilgi ve mesajlar verdiğini, bizi hareketlere ve davranışlara yönlendirdiğini ,bize bazı ihtiyaçlarımızı da ifade ettiğini bırakın çocukları bazı yetişkinler bile bilmiyor hala. Ve duygusal olmak toplumda sanki bir zayıflıkmış ya da mantıksızlıkmış gibi algılanıyor bazan. Oysa ki duygularımız yaşamı güzelleştiren şeyler…yaşamımızı anlamlı kılan…Bunları keşfetmek, isimlendirmek önemli…Şimdi biri size duyguların bir listesini yazın dese kaç tane yazabilirsiniz mesela?
2. İletişim becerisi: Başkalarına kendi gereksinim ve duygularını anlatabilme becerisi.
3. Problem çözme becerisi: Bir orta noktaya yani her iki tarafın da kazanabileceği ve kabul edebileceği bir çözüme, uzlaşıya varabilmek için problemi her iki tarafın gözüyle de görebilme becerisi.
4. Öfke kontrolü: Zor durumlarda saldırgan olmayan tepkiler verebilmeyi içermektedir.
5. Atılganlığı uygun bir şekilde kullanabilme: Çocuğun şiddet ya da saldırganlığa başvurmadan gerekli tepkiyi verebilmesi şeklinde sıralanabilir.
Bahsettiğimiz bu tüm çatışma çözme becerilerinin her biri ayrı bir konu başlığı altında geniş bir şekilde ele alınabilecek düzeyde kapsamlıdır.
Peki neler yapılmalı?
” Öncelikle çocuklara herhangi bir çatışmayla karşılaştıklarında vereceği tepkiyi SEÇEBİLECEĞİNİ fark ettirmek gerekir. Kaçmak,kaçınmak,saldırmak,başa çıkmak.yani çözmek. Bu verilebilecek tepkilerden istendik olanı bununla başa çıkmayı seçmesidir.Burada kilit kavram “seçmek”.
” Çocuğu çatışma konusuyla ilgili olarak açıkça konuşmaya ve bu durum hakkında duygularını ifade etmeye yönlendirmek gerekir. Kendi gereksinimlerini ,duygularını karşısındakine açıkça ifade edebilmesi,kendini ifade edebilmesi için gereken destek sağlanmalıdır. Bunu öğretmenin en güzel yöntemi ona model olmaktır. Yetiştiği ortamdaki yetişkinlerin rahatça beklenti ve duygularını ifade ettiklerini görmek onu da cesaretlendirecektir.
” Durumu karşısındaki kişinin gözüyle değerlendirebilmesine yardım etmek gerekir. Bunu yapabilmek için uygun sorular :Onun yerinde olsaydın sen ne yapardın-düşünürdün-hissederdin?Sence neden böyle davranmış olabilir? Gibi.
” Çocukla başkalarının bu tip çatışma durumlarında neler hissettiğini,hissedebileceğini konuşmak çocuğun hissettiklerinin başka insanların hissettikleriye paralel olabildiğini,dolayısıyla normal ve olağan olduğunu görmesi açısından yararlı olacaktır. Hani bazan karşılaştığımız bir sorunu başkasında da görmek kendimizi rahatlatmasa ya da sorunumuzu çözmese de en azından bunu tek yaşayanın biz olmadığını görmek sorunu kabul etmemizi kolaylaştırır ya,bu da öyledir. Başka insanların da kendisine benzer tepkiler verebileceğini görmek çocuğun yaşadıklarını kabul etmesini kolaylaştıracak, hissettiği şeyler için kendisini suçlama eğilimini azaltacaktır.
” Çocuğa özellikle şunları belirtmek gerekir:
1. Rahatsız olduğun şeyi söyle. hissettiklerini paylaş ama asla karşındakine. söylenme….Annen ya da baban bunu yaptığında hoşuna gitmiyor değil mi?
2. Rahatsız olduğun şeyi söyle, ama asla karşındakine ve kendine zarar verme, sakın vurma,çünkü kimsenin kimseye zarar vermeye hakkı yoktur……
3. Bazan sakinleşmek için biraz daha fazla zamana ihtiyacımız olabilir. O zaman sakinleşmek ve düşünmek için daha çok zamana ihtiyacın varsa,dön ve ordan uzaklaş….Bu kaçmak değildir.
4. Kendi başına çözemediğin bazı sorunlar üstünden zaman geçtiğinde daha karmaşık hale gelebilir. Çabaladın ve çözemedin,bu olabilir. Büyüklerinden sorunu çözebilmek için yardım istemekten çekinme.
Peki Anne-Babalar Olarak Neler Yapmalı?

Bir kere öncelikle evde çatışmaların nasıl çözüldüğünü fark etmeye çalışmak önemli. Çünkü çocuk muhtemelen dışarıda da aynı yöntemi kullanıyordur. Çocuklar gözlemler ve evdeki çatışmaları çözme yöntemini içselleştirirler.
Eğer çocuk arkadaşlarının kendisiyle alay ettiğini, eşyalarını izinsiz aldıklarını, okula gitmek istemediğini,sık sık kavga ettiğini ve birşey yapamadığını söylüyorsa çatışma çözme becerileri zayıf olabilir. Muhtemelen bir sindirme davranışı ile karşı karşıyayız demektir. Şunu biliniz ki çocuk ya da ergenler arasında duygusal ve fiziksel istismarın (yani biz buna sindirme davranışı diyoruz) yaşanması gerek okullarda gerekse diğer arkadaş ortamlarında çok sık rastlanabilen bir olgu yazık ki. Çocuğun bir ya da birden fazla arkadaşı tarafından tekrarlanır şekilde olumsuz davranışlara maruz kalması olarak tanımlanan bu durum uzun zaman sanki büyümenin bir parçası olarak görülmüştür. Fakat bunun çocuklar arasında yaşanan basit çatışma ve kavgalardan mutlak olarak ayırdedilmesi gerekirve mutlaka erken dönemlerde tanınmalı ve müdahale edilmelidir. Çünkü uzun dönemde buna maruz kalan çocuk kendisini güçsüz hisseder ve bu durum çocuğun duygusal,sosyal ve akademik açıdan zarar görmesine neden olur. Ayırdedebilmek için; başlangıçta söylediğimiz belirtilere ek olarak vücudunda kesik,morluk,yaralar oluşuyorsa sık sık;giysileri yırtılıyor ya da kayboluyorsa; uyku ve yeme bozuklukları,gizlilik,iletişim kurma noktasında isteksizlik,yatak ıslatma,hiç bir arkadaşının onunla yakın olmayı istemediğinden şikayet etme,okul başarısındaki aşırı düşmeler ya da iniş çıkışlar gibi belirtiler ayıdedici olabilir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında aşırı tepki göstermeden, sakin olunmaya çalışılarak okuldaysa öğretmeniyle, psikolojik danışmanla ve okul idaresiyle hemen diyaloğa geçilmelidir. Yardım alın derim hemen.
Bir başka yazıda bu konu üzerinde etraflıca durulacaktır.Burada konuyla bağlantılı olarak söylenebilecek en önemli konu; sosyal ve çatışma çözme becerileri gelişmiş çocukların sindirme davranışa maruz kalma olasılıklarının yok denebilecek kadar az olduğudur.

Çatışma çözme noktasında anne babanın yapması gereken şeylerden bir diğeri de ; Çocuk bir sorunla karşılaştığında hemen ağlıyor ya da bağırıyorsa okul psikolojik danışmanı ile görüşmekte yarar vardır.
En önemlisi, çatışmaların nasıl çözülebileceği konusunda çocuğa model olmaktır.
Çocuğun çatışmalarını nasıl çözebileceğini aile içinde paylaşmak, onu bu konuda hazırlamak açısından yararlı olacaktır. Hatta rol oynama tekniği ile arkadaşının yerine geçerek bir prova yapmak bazan daha da yararlı olacaktır. Bu da kullanılan yöntemlerden biridir.

Sonuç olarak insanın he zaman yaşamında çatışmalar yaşaması olasıdır. Çocuklar bunu erken yaşlarda öğrendikleri takdirde yaşama daha donanımlı olarak katılırlar. Normalde yaşanacak ve çözülebilecek çatışmalarla sindirme davranışı birbirinden farklıdır. İkisini iyi ayırdedebilmek gerekir. Bununsa ilk koşulu çocukla yakından ilgilenmektir. İlgili olunduğu kadar da bilgili aile olmak ,çocukla iletişim kanallarını açık tutmak,koşulsuz sevgi ve destek olmak bu anlamda önemlidir ama bunu yaparken çocuğa bir hareket serbestisi için uygun bir alan bırakmak koşuluyla. Onu sevdiğinizi hissettirecek kadar yakın; fakat, uçmaya çalıştığında kanatları size çarpmayacak kadar uzak yani…………..

Zeynep UĞURLU
Eğitim Uzmanı ve Rehberlik Öğretmen
Görüş ve öneriler için:
zeynepugurlu2002@yahoo.com

Kaynakça;
Zorlu Yaşam Olayları ve Etkileri:MEB/UNICEF Psikososyal Okul Projesi,2002
Kudret YAVUZ:7-12 Yaş Dönemi Çocuklarda Duygusal Zeka Gelişimi,Ceceli Yayınları,2002

İnsanlar doğduğu günden beri alması gereken sevgiyi zamanında veya hiç alamamışsa kötü modeller de kendine rehber edinmişse ; şiddet davranışlarını temel dinamiği olacaktır. Eğer insanlara yeteri kadar sevgi veremiyorsak bari önlerinden kötü modelleri kaldıralım. Tv deki şiddet içeriklerini ,polisiye olaylar veya filimler savaşlar? daha sayılabilecek çok şey var bunları nasıl yapabiliriz en azından görüntüler ve olaylar biraz süzülerek topluma yansıtılırsa şiddetin ve saldırganlığın bir parça önüne geçilebilecektir.

Yetişkin olarak çocuklarımıza veya gençlerimize nasıl kendini ifade edebileceğini öğretmek yerine yasaklarla bir yerlere varmaya çalışırız. Şunu yapma bunu yapma.. yasak?iyide yasakların yerine yasak olmayanları koysak ve bu yolda toplumca çaba gösterebilsek inanın bir şeyler yoluna girmeye başlayacaktır. Örneğin ceza sistemlerimizi toptan değiştirmek gerekmektedir. Bura da bir ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekir. Sistemleri değiştirirken mağdurun hakkının korunduğu gibi suçluya da caydırıcı cezalar vermek gerekir. Bu sistemlerde hapishane olabileceği gibi kamu yararına çalışmak şeklinde de olabilir. Cezanın günü ve iş türü kişinin yaptığı suçlar belirleyebilir. Örneğin cinayet işleyen kişilere karşı suç durumuna göre ömür boyu hapis niteliğinde ömür boyu kamu yararına çalışma gibi cezalar verilebilir. Kişiyi bu ceza da caydırmıyorsa bu gün bu dünyanın kesinlikle kabul etmiyorum diyeceği ceza sistemlerini çekinmeden ortaya koymak gerekir. Örneğin haksız yere başkalarını öldüren kimselere zorunlu ve hemen organ bağışına zorlayacak ceza sistemleri kurulabilir. Size verilen organları iyilik için kullanmadınız bari ihtiyacı olan ve iyilik için kullanacak kişilere verilsin?

Şiddetin kültür olarak yaşandığı toplumlarda insanların özgüveni düşük olur. Özgün ve iyi niyetli fikirlerini hiçbir zaman ortaya koyamazlar ve koysalar da üretici yanları zayıf kalır. Bunun anlamı ise toplum fason üretim veya taklit çalışmaları içinde olur. Bu durumda dünya üzerinde üretmeyen toplum konumuna sokar ve itibar kaybına neden olur. Üretici ,kendine güvenen ,yeni ürün ,proje çalışmaları yapacak toplumlar kesinlikle sevgi ortamında yetişen insanlardan oluşan toplumlardır. Ezik ,silik insanlar geleneksel davranışlarının dışına çıkamazlarsa kesinlikle ezik ve silik insanlar yetiştirirler. İnsanlara yasaklardan daha çok nasıl iyi davranışlar sergileyebileceğinin yollarının öğretilmesi toplumu korku davranışlarından sevgi davranışlarına yönlendirecektir.

Şiddet ve saldırganlığın nasıl ortadan kaldırılabileceğine dair bir gelişim modeli ortaya konulmalıdır. Bu model elli yıllık olabilir.Her beş yılda her on yılda ne yapılacağı belirlenip.Yapılacak çalışmalar yıllara ,aylara haftalara ve günlere hatta saatlere bölünerek amaca adım adım ulaşılmaya çalışılabilir. Eğer alan uzmanları hiç bir şey yapmazlarsa bu konularda hiç kimse bir şey yapmayacaktır. Yani kısır döngü sürüp gidecektir. Bu değişime ve gelişime karşı en büyük direnç olacaktır.

Sevgiyle yaşamanız ümidiyle?..
Öner ÖNDER

Milli Eğitim Bakanlığı?nın bu konudaki çalışmaları, sivil toplum kuruluşlarının katkılarıyla da sürüyor ve akademik çevreler de bu konuda duyarlı..

Şiddet, okulda şiddet ve şiddeti yaratan faktörlere geçmeden once okullarda şiddetin toplumsal şiddetin bir uzantısı olduğunu vurgulamak gerektiğini düşünüyorum öncelikle.. Okullar toplumun alt sistemi olarak toplumda yaşanan şiddeti de içinde barındırmaya başladı.. Sokakta, evde yaşanan şiddetin okula yansıması aslında bizleri şaşırtmamalı.. Şiddet asıl olarak tüm dünyada yayılıyor ..UNICEF in verdiği rakamlara gore hergün 4 çocuk okullarda şiddet nedeniyle yaşamını yitiriyor..Almanya?da azınlıkların çocuklarının gittiği bir okulun müdürü , okulunda şiddet eylemlerini engelleyemediği için okulunun kapatılmasını bağlı olduğu eğitim bakanlığından talep edebiliyor!!

Suç ve şiddet kavramlarına bir tanımlama getirerek başlamak sanırım daha doğru olacaktır..

Suç; yasal prosedüre aykırı hareket etmek ya dad aha açık bir ifade ile içinde bulunulan kurallara aykırı düşmek şeklinde tanımlanabilir..

Suç işlemeye eğilim; yaşamı boyunca en az bir kez suç kapsamına giren eylemlerde bulunmayı karakterize eder.. Burada kolluk güçlerince yakalanmış olmak ya da yakalanmamakdan bağımsız olarak ele alınır.

Şiddet; suç kavramına gore tanımı çok daha zor bir kavramdır ve içeriğinde sadece fiziksel olarak zarar vermeyi değil, duygusal faktörleri ve sözel yönü de kapsar.

? Şiddet davranışının içinde sadece fiziksel içerikli şiddet değil; sözel ve psikolojik tacizi de içeren davranışlar ile birine bilerek rahatsızlık veya fiziki olarak zarar vermek de almaktadır. Son bir yıl içinde fiziksel bir kavga içinde yer alma; yaşamı boyunca bir kez dahi silah taşıma veya ateşli silah dışındaki çakı, bıçak, jilet gibi kesici aletler taşımak da şiddet kapsamında değerlendirilmelidir..? (Okullarda Suç ve Şiddeti Önleme Kılavuzu; Yeniden,s.9) denilmektedir..

Şiddet eğilimi : Kişinin kendi isteklerinin yapılmamasına toleransının düşüklüğü şeklinde tanımlanabilir.. Özellikle alt sosyo-ekonomik toplumsal katmanlarda daha sık rastlanıldığı düşünülse de üst sosyo-ekonomik ailelerde yetişen bireylerde de aşırı korunmuş ve tüm istekleri karşılanmış ailelrin çocukları ile alt sosyo-ekonomik ailelrden gelen çocukların bu tolerans düşüklüğü birbirine oldukça benzerdir..

Her iki tip ailede de ?hayır? cevabının karşılığı şiddet olabilmektedir..

Okullarda Neden Başladı? Diye sorulabilir..

Okul toplumun bir alt sistemidir ve system kuramına gore sistemin alt sistemleri sistemin özelliklerini taşır. Bu açıdan bakıldığında toplumsal şiddetin okul ortamında yansımalarını görmek bilimsel açıdan çok da şaşırtıcı olmaz. Ancak önceleri fiziksel şiddetin ya da şiddetin farklı türlerinin okulda görülüyor olması, son dönemde daha çok yaralama, darp, silah kullanma boyutuna doğru gitmiş ve bu toplumun gözünü bu açıdan da okullara çevirmesine neden olmuştur..

Toplumda yetişkinlerin birbirlerini, yetişkin erkeklerin kadınları, yetişkinlerin çocukları şiddete maruz bırakmaları neredeyse kanıksanmışken, çocukların artık birbirini darp etmeye başlamasına şaşırmak ne kadar gerçekçidir ki..?? Bu yetişkinler arasında yaşanan ya da yetişkinin çocuğa yönelttiğinin artık kanıksanmaya başlamasının mı bir göstergesi midir bilinmez..! Ancak şu an olayların boyutlarına bakıldığında ve dünya konjonktüründe ele alındığında bu sorun sadece ülkesel bazda karşılaşılan bir sorun değildir.. Şiddet evrensel bir sorundur ve herşeyden once de öğrenilen bir davranıştır.. Doğuştan gelmemesi ve modellerden öğrenilmesi aslında çocuklarımızın neden şiddete bu denli meyilli olduğunu da açıklıyor.. Burada Bandura?nın gözlem yoluyla öğrenme kuramına da atıfta bulunmak isterim..

Okullarda şiddetin varlığının tek sorumlusu ailedir, çocuktur, çevredir vs..demek bizi yanıltır.. Aslında sorumluların tümü bu etkenlerin birleşimdir.. En genel bakışla bir ülkede işsizliğin %1 artIşıyla o ülkede polisiye olayların %6 arttığını düşünürsek ülkenin genel yapısından tutun da bu konuda psikolojik faktörler ve çocuğun yetiştiği ortam, medya, aile içi iletişimin azalması, ergenlik döneminde gereken desteği bulamama ve zararlı arkadaş ilişkileriyle ve gruplarla kabul edilme( bir gruba ait olma) ihtiyacını karşılama, ? gibi pek çok neden şiddeti tetiklemektedir..

Şiddet davranışı için risk faktörleri şiddeti önleme kılavuzunda şu şekilde sıralanmıştır..: (Okullarda Suç ve Şiddeti Önleme Kılavuzu; Yeniden,s.12):

- Evde ve/veya okulda sosyal olarak aşırı içine kapanık olmak,

- Yoğun bir izolasyon içinde olmak

- Şiddete maruz kalmak,

- Başkaları tarafından çabucak kızdırılabilir olmak,

- Aşırı alınganlık,

- Kendine rahat verilmediği duygusunu sık yaşamak

- Okul başarısının düşük olması

- Öfkesini control edememek , sık öfke patlamaları yaşamak

- Geçmişinde , şiddet içeren davranışların bulunması

- Bireysel farklılıklara toleransın olmaması

- Madde kullanmak

- Dürtüsel(fevri) olmak

- Çok çabuk hayal kırıklığına uğramak ve bunu tolere edememek..

Bu risk faktörlerinin bilinmesi, okulda hangi tip özelliklere sahip birylere yoğunlaşılacağını ve daha da önemlisi, önleyici çalışmalarda hangi konulara yoğunlaşılması gerektiği açısından bize yol gösterici olacaktır..

Okul ortamında şiddetten bahsederken akran zorbalığı ya da sindirme davranışına mutlaka değinmek gerekmektedir.. Özellikle hangi tür çocukların sindirme davranışı gösterdiği ve hangi tür özellikler taşıyan çocukların bu davranışa maruz kaldıklarını incelemek gerekir.. Okul ortamında şiddetten bahsedilirken yetişkinlerden çocuklara yönelik olan şiddetin yasal düzenlemelerle artık azaltıldığını ya da azaltılmaya çalışıldığını biliyoruz. Geçmişin eti senin ?kemiği benim anlayışı artık yerini daha bilinçli velilere bıraktıysa da şu an okullarda asıl sorun olarak ve daha yaygın biçimde karşımıza çıkan konu akran zorbalığıdır..

Peki bugüne kadar sıradan dışlamalar yapan, birbirine sözlü tacizde bulunan, birbirini dışlayarak inciten çocuklarımız şimdi ne oldu da birbirini yaralayıp öldürmeye , bıçaklamaya başladı??? İstanbul Barosunun çocuk suçlulara yasal muameleye ilişkin verilerine baktığımızda 2002 yılında hakkında yasal işlem yapılan çocuk suçlu sayısı 8000, 2005 yılında bu rakam 15.450 ye yükselmiştir..!!Artış oranına baktığımızda bu ?ne oldu çocuklarımıza?? sorusunun daha geniş bir şekilde ele alınması gerektiği açıkça görülüyor..

02.04.2006

ZeynepUĞURLU

Eğitim Uzmanı (m.b.a) ve Rehber Öğretmen