Bir sınav gerçeği olarak SINAV KAYGISI

Güçlükler; başarının değerini artıran süslerdir. (Moliere)

Kaygı, stres verici durumlarla karşılaştığımızda hepimizin yaşadığı bir uyarılmışlık durumudur. Bireylerin hayatında stres, korku, kaygı yaratan unsurlardan biri de sınavlardır. Sınav kaygısının nedenleri çok faktörlü olmakla birlikte aile tutumu, çalışma alışkanlıkları, zamanı verimli kullanamama, başarısız olma ve değerlendirilme korkusu, olumsuz düşünceler, kendine güvenmeme vb. gösterilebilir.

Kaygının belli bir düzeyde yaşanması doğaldır çünkü belirli bir derecede yaşanan kaygı motive edicidir ve performansınızın yükselmesine yardımcı olabilir. Ancak, kaygı düzeyiniz sınavda sizi engelliyor ve sınav performansınızı olumsuz olarak etkiliyorsa yoğun sınav kaygısı yaşıyor olabilmeniz mümkündür.  Kaygı ile ilgili şu söz, derecesi ile ilgili bize ipucu vermektedir. “Kaygı “ETER”e benzer. Azı ayıltır, çoğu bayıltır.” Yani belirli düzeyde kaygı motivasyona temel teşkil ettiği için olmalıdır. Hiç kaygının yaşanmaması da olumlu bir durum değildir. Çünkü sizlerde öğrencilik yıllarınızı düşündüğünüzde kaygı duyduğunuz durumlarda çalışma temponuzun farklılaştığı ve istediğiniz başarıya sizi rahatlıkla götürdüğünü yaşamışsınızdır.
Sınav kaygısının belirtileri herkeste değişmekle birlikte genelde; huzursuzluk, endişe, tedirginlik, sıkıntı, başarısızlık korkusu, çalışmaya isteksizlik, mide bulantısı, hızlı kalp atışı, titreme, ağız kuruluğu, iç sıkıntısı, terleme, uyku düzeninde bozukluklar, karın ağrıları vs. bedensel yakınmalar, dikkat ve konsantrasyonda bozulma, kendine güvende azalma, yetersiz ve değersiz görme şeklinde olabilir. Her birimiz eğitim hayatımızda bu belirtileri az çok yaşamışızdır. Orta düzeyde kaygı yaşayan öğrencilerin bu ve benzeri belirtileri sınavın ilk birkaç dakika hissetmesi doğaldır, ancak yoğun sınav kaygısı yaşayanlarda bu kaygı belirtileri sonra da devam etmektedir. Bu bağlamda öğrenci-aile-okul üçgeni düşünüldüğünde eşgüdümlü çalışma yürütmek başarıyı beraberinde getirmektedir. Sınava girecek öğrenciler için  sınavdan önce, sınav esnasında ve sınav sonrasında kaygıyı istenen düzeyde tutmak için neler yapmalıdır? Paylaşmak istedim…

SINAVDAN ÖNCE;
Sınav kaygısıyla baş etmenin ilk şartlarından biri sınava iyi bir şekilde hazırlanmaktır. Bilginize duyduğunuz güven, kaygıyla baş etmede ilk önemli adımdır.

Sınava hazırlanmaya erken başlayın. Zamanınızı sınav gününe kadar etkili bir şekilde planlayın. Sınava hazırlanma konusunda geç kalınması sınav kaygısını arttırıcı bir etkendir.

Sınavdan önce bol bol tekrar yapın.

Sınav davranışlarınızı önceden belirleyin. Örneğin, cevabınızı tekrar kontrol etme ihtiyacı duyduğunuz, boş bıraktığınız soru veya doğru cevap verdiğinizden son derece emin olduğunuz soruların yanına koyacağınız kendinize has işaretleri sık sık tekrarlayarak belirleyin. Bu hazırlıklar sınav esnasında size hız kazandıracaktır.

Çalışma alışkanlıklarınızı ve sınava ilişkin tutumlarınızı gözden  geçirerek yeni bir zihinsel yapılanma yaratmaya çalışın.
Zamanı iyi kullanmayı öğrenin.

Kendinizi rahat hissederseniz sınavlarda panik yaşamazsınız. Kendinize olumlu telkinlerde bulunun.(Örneğin;Elimden geleni yapacağım, kendime inanıyorum, geçmiş başarılarınız vb.)

Beslenmenize ve uykunuza dikkat edin.

Sınavdan önceki gün sizi yoracak işlerden uzak durun, dinlenin. Daha önce yemediğiniz farklı besinler denemeyin.
Sınava hazırlanma çalışmalarınızı son güne/geceye bırakmayın.

SINAV SÜRESİNCE;
İlk başta belli bir düzeyde gerginlik yaşamanız normaldir. Sınava başlamadan önce,birkaç derin nefes alın ve yavaşça bırakın,rahatladıktan sonra yönergeleri dikkatlice okumaya başlayın.

“Hiçbir şey yapamayacağım, sınav kötü geçecek, ya soruları cevaplayamazsam ya da her şeyi unuttum” gibi olumsuz düşünceleri aklınızdan çıkarın.

Kontrolün kendinizde olduğunu hissettiğinizde ve soruları dikkatle okumaya başladığınızda kaygınız azalacaktır.  Sorulara göz gezdirin. Zamanı nasıl kullanacağınıza ve soruları hangi sırayla cevaplayacağınıza karar verin.

Cevaplayabileceğiniz sorulardan başlamak en iyisidir. Yapabildiğiniz sorulardan başlamak sizi motive eder.

Bir soruyu cevaplarken aklınıza başka bir soru ile ilgili bir bilgi ya da düşünce gelirse, başka bir yere kısaca not edin, o sorunun cevabını düşünerek vakit kaybetmeyin ve dikkatinizi dağıtmayın. Dikkatinizin dağılması ve konsantrasyonunuzun bozulması yeniden kaygılanmanıza neden olur.

Cevapların cevap kağıdına işaretlenmesi gerektiğini unutmayın. Cevap kağıdınızı doğru işaretlediğinizden, kodladığınızdan emin olun. Kodlamayı son ana bırakmayın.

SINAVDAN SONRA;

Sınavınız iyi veya kötü geçsin, sınavdan sonra kendinizi ödüllendirin; kendinize sevdiğiniz birşeyler alın, hoşlandığınız birşeyler yapın. Ancak sonrasında sınavda başarısız olduğunuz konuları tespit edip eksikleriniz ve yanlışlarınız üzerinde durun, bir sonraki sınavda başarılı olmak için neler yapmanız gerektiğini planlayın ve bunları uygulamaya çalışın.

SINAVA GİREN ÖĞRENCİLERİN VELİLERİNE ÖNERİLER;
Aileler  çocuklarına öncelikle güvenmelidir. Sorumluluk vermeli, önemsemeli, olumlu geri bildirimde bulunmalıdır. Ebeveyn, çocuğuyla sınava ilişkin konuşmalarda özenli davranmalı, gerçekçi olmalı, akranlarıyla karşılaştırmaktan kaçınmalıdır. Sınav döneminde duygu ve düşünce paylaşımı, empati önemlidir. Sınavı yüceltmeme, ölüm kalım sorunu yapmama, yüreklendirici davranma önerilmektedir. Çocuklar koşulsuz sevilmelidir. Aile bireyleri uygun rol modeli olmalı, huzurlu, mutlu  aile ortamı sağlanmalı ve uygun problem çözme davranışları geliştirilmelidir.

KAYNAKÇA:
*Baltaş,A.(1999).Üstün Başarı.Remzi Kitapevi
*Baltaş,A.,Baltaş, Z.(1996).Stres ve Başa Çıkma Yolları.Remzi Kitapevi
* http://www.psikiyatri.org.tr
* http://aday.baskent.edu.tr/SinavKaygisi.pdf

Özge YAŞAR KARİPARDUÇ
İstanbul Üniversitesi Vakfı Adıgüzel Okulları
Rehberlik Bölüm Başkanı

Bu yazıyı paylaşmak ister misiniz?

One thought on “Bir sınav gerçeği olarak SINAV KAYGISI

Yorumunuzu ve sorularınızı bizimle paylaşabilirsiniz